O    S Z K O L E

BUDYNEK  STAREJ  SZKOŁY

BUDYNEK  NOWEJ  SZKOŁY

Prawdopodobnie już w średniowieczu istniała w Zarzeczu przykościelna szkoła parafialna, a na pewno szczególną rolę w kształtowaniu wartości moralnych i wyobrażeń o świecie odgrywał miejscowy pleban poprzez działalność kaznodziejską i duszpasterską. Pierwsze wzmianki o działalności placówki pochodzą z końca XVI wieku, kiedy to właścicielka Zarzecza Anna Dydyńska – Gniewosz wyznaczyła w 1596r. środki na utrzymanie szkoły, zobowiązując zarazem plebana do jej prowadzenia. Na jej potrzeby wzniesiono skromny budynek na wprost kościoła. Zajęcia w szkole prowadził zwykle organista, lub sam pleban. Na początku XVIII wieku szkoła parafialna przestała funkcjonować, a wznowiła działalność po kolejnej wizytacji parafii w 1727r., kiedy to przeniosła się do nowo wzniesionego budynku.

Aż do połowy XIX wieku kolejni proboszczowie parafii Zarzecze przekazywali elementarną wiedzę w zakresie czytania i pisania około 20 – 40 uczniom. W 1848r. w ramach reorganizacji galicyjskiego systemu oświatowego, szkoła zarzecka znalazła się w pruchnickim okręgu szkolnym, a ten wchodził w skład obwodu przemyskiego. W tym czasie większość dzieci zarzeckich objęta była nauczaniem elementarnym, czy to w systemie tygodniowym, czy też w formie nauki niedzielnej. W roku 1897 kierowniczka szkoły została Waleria Szymańska. Jej staraniem rozpoczęto intensywną naukę języka polskiego i historii, co w czasach zaborów miało doniosłą wartość patriotyczną.

Była to wówczas szkoła jednoklasowa obejmująca swoim zasięgiem Zarzecze, Rożniatów i Łapajówkę. Siedziba szkoły mieściła się w budynku podarowanym gminie przez hrabinę morską. Nauka wtedy odbywała się w jednej sali, uczono religii, języka polskiego i historii. Działała Szkolna Kasa Oszczędności, apteka szkolna. Urządzano przedstawienia i szkolne festyny.
         Od 1908 roku rozpoczęto w szkole naukę guzikarstwa i hafciarstwa. Wyrabiane tu guziki cieszyły się ogromnym powodzeniem i popytem. Wysyłano je za granicę do Wenecji i Triestu. Na wystawę do Pragi wysłała szkoła wizerunek orła polskiego, sporządzonego z guzików, za co otrzymała wyróżnienie. Wiele pomocy szkole udzielili właściciele majątku, hrabiostwo Dzieduszyccy. Szkoła w tych czasach była jedyna placówką kulturalną. Działało Towarzystwo Szkoły Ludowej oraz kursy dla dorosłych.

          W roku szkolnym 1914/1915 nie rozpoczęto nauki normalnie, gdyż budynek został zniszczony przez wojska rosyjskie.
Naukę wznowiono w 1915 roku w czerwcu, na wolnym powietrzu.
W ciężkich warunkach wojennych prowadzono naukę aż do roku 1918 - do końca I  wojny światowej. Rok szkolny 1918/1919 rozpoczął się normalnie. Dnia 11 listopada 1918 roku runęła potęga Austrii, zaś na jej gruzach powstało Państwo Polskie. Od 1 września 1920 roku, aż do marca 1921 roku, z powodu gruntownej naprawy budynku szkolnego , nauki nie było. Od listopada 1921 roku nauka odbywała się w dwóch klasach. W maju 1925 roku szkoła doznała niebywałego zaszczytu, gdyż gościła w swoich progach biskupa diecezji ks. Nowaka.
         W roku szkolnym 1933/34 w okresie zimowym nauczyciele po raz pierwszy zorganizowali akcję dożywiania dzieci szkolnych. Za zebrane zboże zakupiono bułki zaś dwór dostarczał mleka.
         W roku szkolnym 1936/37 prowadzona przez szkołę praca oświatowa wśród młodzieży szkolnej była utrudniona, gdyż młodzież starsza oraz społeczeństwo zostali wciągnięci w wir strajków i polityki. W tym roku szkoła przeżywała ponowna wizytę ks. Biskupa Tomaki.
         Do roku szkolnego 1938/39 szkoła w Zarzeczu była szkołą I stopnia, dlatego kierownik szkoły Michał Górski dokształcał około 20 zdolnych uczniów, którzy chcieli kontynuować naukę II stopnia w Jarosławiu w klasach V-VII.
Od 1939 roku dzięki staraniom tutejszej ludności i kierownictwa powstała szkoła II  stopnia.
         15 lipca 1939 roku przystąpiono do gruntownego remontu budynku przeznaczonego na szkołę na parceli otrzymanej od hr Dzieduszyckiego. Całą budowę rozłożono na trzy lat. Budową kierował powołany komitet złożony z kierownika szkoły, przedstawicieli ludności z Zarzecza i sąsiednich. Z powodu sytuacji politycznej budowę przerwano z dniem 25 sierpnia 1939 roku. Dnia 31 sierpnia 1939 roku kierownik szkoły M. Górski, spodziewając się od wojska karty powołania, przekazał cały majątek szkolny nauczycielce Izabeli During, która 1 września opuściła Zarzecze, obawiając się zawieruchy wojennej.
         29 września 1939 roku po dwukrotnej ucieczce z niewoli niemieckiej wraca kierownik szkoły.
W tym czasie szkoła została przejęta przez wojsko niemieckie.
         Z dniem 24 października 1939 roku, w myśl zarządzenia okupacyjnych władz szkolnych rozpoczęto naukę. Początkowo naukę podjęły 4 niższe klasy, w grudniu utworzono również klasę V i VI. Nauka odbywała się na dwie zmiany. W tym czasie zabroniono nauki geografii, historii, pieśni patriotycznych, a wprowadzono naukę języka niemieckiego. Po kilku miesiącach zniesiono naukę j. niemieckiego, a wprowadzono religię, której mieli nauczać nauczyciele, a nie księża. Z innych zarządzeń krępujących oświatę przez okupanta należy wymienić zakaz używania podręczników. Pierwszy rok szkolny pod okupacją zakończono 22 czerwca. Uczniowie otrzymali świadectwa z napisem polsko - niemieckim.
         Rok szkolny 1940/41 rozpoczęto 2 września. Budynek szkolny zajmowało wojsko niemieckie, dlatego nauka odbywała się w budynku gromadzkim. W tym czasie pracowało dwóch nauczycieli, a mimo to przez cały rok prowadzono naukę według II stopnia. Nauka odbywała się w bardzo trudnych warunkach.
         Od 15 kwietnia do 13 maja była przerwa w nauce, gdyż budynek gromadzki również zajęło wojsko niemieckie.
         Od 14 maja do końca roku szkolnego uczono się na podwórzu szkolnym, a w dni deszczowe w ciemnej drewutni. W czerwcu tego roku został aresztowany przez gestapo ks. Jan Wojnar, uczący religii w kościele, który został oskarżony o wygłaszanie kazań patriotycznych. Po sześciu miesiącach został zwolniony.
         Nauka w roku szkolnym 1941/42 odbywała się w dalszym ciągu w budynku gromadzkim, gdyż w głównym budynku szkolnym stacjonowało wojsko niemieckie. W tym roku szkolnym dzieci były świadkami nasilających się aresztowań i masowego rozstrzelania.
         W roku szkolnym 1942/43 nauka odbywała się ponownie
W budynku szkolnym. Pod wpływem zarządzenia władz we ramach nauki wprowadzono po raz pierwszy na terenie szkoły hodowlę jedwabników. Dzieci prowadziły hodowlę w formie doświadczalnej również w domach prywatnych pod kontrolą kierownika szkoły.
         W roku szkolnym 1943/44 od 12 kwietnia do 30 maja miała miejsce przerwa w nauce, spowodowana zajęciem budynku szkolnego przez wojsko niemieckie.
W okresie okupacji odbywało się również tajne nauczanie w prywatnych mieszkaniach. Uczono indywidualnie, bądź też w zespołach do 10 osób, które nazywano kompletami. Komplet w zakresie gimnazjum organizowano w pałacu, gdzie znalazło schronienie wielu uchodźców, w tym przedstawiciele inteligencji z Poznańskiego. Do obowiązków pana Michała Górskiego, jako przewodniczącego gminnej komisji oświaty, należało werbowanie uczniów oraz nauczycieli, których przygotowano na wypadek, gdyby Niemcy aresztowali i  wywieźli czynnych pedagogów. Organizowano także kursy dla sklepowych, przygotowując kadry dla handlu. Uczono z zakresu klasy V, VI, i VII. Ostatni rok nauki pod okupacją niemiecką zakończono 24 lipca 1944.
         25 lipca 1944 roku wojska niemieckie opuściły Zarzecze, pozostawiając budynek szkolny w opłakanym stanie.
Kilka dni później szkołę zajęły wojska sowieckie, które pozostawiły ją w jeszcze gorszym stanie.. Budynek szkolny został opuszczony 25 sierpnia. W krótkim czasie powołano Komitet szkolny, którego zadaniem była organizacja remontu budynku. Do  wyremontowanej szkoły uczęszczała młodzież z Zarzecza, Łapajówki, Rożniatowa i  Cieszacina Małego.
         W maju 1946 r. w naszej szkole miała miejsce pierwsza powojenna wizytacja ks. Biskupa Barda, który został uroczyście przyjęty przez nauczycieli i młodzież szkolną.
          W latach 1945 - 1952 po zniszczeniach wojennych przy pomocy rodziców prowadzono ciągłe remontowanie budynku szkolnego. Wybudowano również budynek gospodarczy. Pokryto blachą mieszkalną część budynku.; W lipcu 1955 roku zaświeciły pierwsze żarówki.
         W latach 1945 - 1967 szkoła była już siedmioklasowa, ściśle związana ze środowiskiem. Organizowano liczne majówki i zabawy ludowe oraz uroczyście obchodzono święta państwowe. Często organizowano wycieczki szkolne do Łańcuta, Jarosławia, Wieliczki, Krakowa i Zakopanego.
         W roku szkolnym 1963/64 rozpoczęto prace przygotowawcze do wprowadzenia ośmioklasowej szkole. Reforma ta została wprowadzona w życie 1968 r.
         W sierpniu 1973 roku powołano w Zarzeczu Gminną Szkołę Zbiorczą, której podlegało 5 szkół ośmioklasowych w Żurawiczkach, Makówce, Pełnatyczach, Rożniatowie i Siennowie oraz 3 punkty filialne w Zalesiu, Łapajówce i Kisielowie.
Po utworzeniu Zbiorczej Szkoły Gminnej, wszystkie uzyskane środki finansowe wykorzystano na poprawę bazy lokalowej i wyposażenia. Wtedy to przeprowadzono modernizację budynku oraz dobudowano nowe pomieszczenia.. W tym czasie podejmowano również działania zmierzające do budowy nowej szkoły. Trudności gospodarcze i ostry kryzys odsunął plany budowy na dalsze lata.
         W 1984 roku nastąpiła likwidacja stanowisk gminnych dyrektorów szkół, a  powołano Gminne Zespoły Ekonomiczno - Administracyjne Szkół na czele których stanęli Inspektorzy Oświaty i Wychowania, którzy byli podporządkowani naczelnikom gmin i kuratorom oświaty i wychowania.
         W latach 80 - tych w Zarzeczu powstało nowe osiedle mieszkaniowe. Ze względu na rozbudowujące się osiedle i wzrost liczby uczniów nauka odbywała się w budynku szkolnym i w tzw. "Akademiku" przy Zespole Szkół Rolniczych w Zarzeczu. W związku z  tym rozpoczęto prace projektowe nad budowa nowej szkoły, której inwestorem zastępczym Była Spółdzielnia Mieszkaniowa w Zarzeczu. W czwartym kwartale 1990 roku ruszyła budowa nowej szkoły w Zarzeczu. Prace prowadziło Jarosławskie Przedsiębiorstwo Budowlane, a przedsięwzięcie to mogło być realizowane dzięki panu inż. Antoniemu Mielniczkowi, który pozyskał pożyczkę na ten cel. Ze względu na zmiany gospodarcze i polityczne w kraju, Realizacja przyjętego projektu musiała być zmieniona.
         30 grudnia 1993 roku odbył się odbiór techniczny adoptowanego segmentu nowego budynku szkolnego.. natomiast uroczyste oddanie odbyło się 6 stycznia 1994 roku. Poświęcenia budynku szkolnego dokonał ks. arcybiskup Józef Michalik, w uroczystości udział wzięli również : ks. dziekan Jan Bartnik, ks. proboszcz Jan Klich, senator Adam Woś, przedstawiciele Kuratorium Oświaty w Przemyślu i władz Gminy Zarzecze. W naszej szkole oddano do użytku 6 klas lekcyjnych, bibliotekę i zastępczą salę gimnastyczną.
Nauka w nowym gmachu rozpoczęłam się 7 stycznia 1994 roku.
W budynku tym naukę kontynuowali uczniowie klas V - VIII. Wszystkie pomieszczenia zostały wyposażone w nowy sprzęt i pomoce naukowe. Po przeprowadzeniu się klas starszych do nowego budynku przystąpiono do remontu i malowania pomieszczeń starego budynku. Do odnowionego budynku szkolnego, po feriach zimowych, zostały wprowadzone klasy 0 - IV uczące się dotychczas w "Akademiku".
Ważnym wydarzeniem w życiu szkoły był powrót nauki religii do szkoły od 1 września 1990 roku.
Szczególnym wydarzeniem dla Polaków jak i dla naszego środowiska była IV Pielgrzymka do Ojczyzny Ojca Świętego Jana Pawła II.
2 czerwca 1991 roku Ojciec Święty odwiedził Rzeszów, Przemyśl i Lubaczów. Bliskie dla nas miejscowości. Nauczyciele, wychowawcy , pracownicy szkoły, uczniowie uczestniczyli w spotkaniach z papieżem - naszym rodakiem. Szczególnie ważnym wydarzeniem dla naszej szkoły była wizytacja ks. Biskupa Stefana Moskwy, która odbyła się w dniu 18 października 1993 roku. Była to po 47 latach druga wizytacja w powojennej historii szkoły.
         W dniach od 3 -13 lipca 1996 roku nauczyciele z Gminy Zarzecze uczestniczyli w pielgrzymce do Rzymu. Brali udział w audiencji u Ojca Świętego, podczas której złożyli papieżowi dar w postaci obrazu przedstawiającego pałać Dzieduszyckich wraz z dołączonym listem. Ojciec Święty za okazaną życzliwość z serca pobłogosławił i przesłał list z podziękowaniem.
W 1995 roku aby móc rozpocząć budowę II etapu szkoły, dyrekcja szkoły ubiegała się o pozyskanie pieniędzy ze sprzedaży Spółdzielni Kółek Rolniczych ZAKROL. W związku z  tym odbyło się spotkanie z przedstawicielami zarządu spółki. Dzięki pozyskanym środkom można było rozpocząć II etap budowy szkoły.

Uroczyste otwarcie odbyło się

2 września 2000 roku.